Op 11 maart a.s. is het jaarlijks congres van Bedrijf in Beweging met als thema: "Nieuwe Werken, Slimmer Werken"
Bij het congres “Bedrijf in Beweging” staan de ontwikkelingen rond gezondheid op het werk en in de maatschappij centraal. Aankomende krapte op de arbeidsmarkt, reorganisaties, andere manieren van werken, flexibilisering en globalisering, aangescherpte sociale zekerheid, langer doorwerken: hoe combineer je dat met werkplezier, motivatie en zingeving? Dat vraagt om een andere manier van kijken naar werk en gezondheid. Het thema van het congres op 11 maart 2010 is het "Nieuwe werken, slimmer werken". Meer informatie is te vinden op congresgezondheidsmanagement.nl/  APA is sinds jaren partner bij de congresorganisatie. Ook in 2007, 2008 en 2009 kon u tijdens dit congres kennismaken met APA. Jaap van den Broek, Margôt van Stee en Tjeerd Jorritsma boden levensloopgesprekken aan waarbij loopbaanadvies en reflectie over loopbaankeuzes mogelijk zijn. Op de de site van “Bedrijf in Beweging” kunt u de congresverslagen nalezen. In 2010 is APA wederom partner bij de organisatie van het congres en leveren de psychologen van APA een bijdrage in de vorm van levensloopbaangesprekken. In 2009 presenteerde APA een toepassing van de Richtlijn Psychische klachten NIP/LVE in samenwerking met Logica.
Kantoorlog of Werkzin – Najaarsbijeenkomst met Martijn Vroemendoor Nicole Koopman – deelneemster aan de bijeenkomst
Op donderdag 26 november 2009 vond de najaarsbijeenkomst van Arbeids Psychologie Amsterdam plaats onder de titel ‘Kantoorlog of Werkzin’. Gastspreker was Martijn Vroemen, organisatiepsycholoog, die 17 jaar als adviseur werkzaam was bij Twynstra Gudde. Deze periode inspireerde hem tot het schrijven van het boek ‘Kantoorlog: de strijd tussen zingeving en vervreemding’. Hieronder volgt een terugblik op een inspirerende middag.
Welkom en inleiding
Jaap van den Broek heet iedereen namens Arbeids Psychologie Amsterdam van harte welkom. De grote belangstelling voor deze middag toont aan dat het thema van deze bijeenkomst actueel is. Veel cliënten van Arbeids Psychologie Amsterdam hebben te kampen met spanningsklachten of conflictsituaties in of op het werk. Een veel gehoorde klacht is: “Mijn baas of de organisatie hoort mij niet.” De oorzaak van klachten legt men vaak bij de organisatie.
70% van de werkgevers vindt echter dat de klachten van medewerkers het gevolg zijn van privé-omstandigheden: “Het ligt aan de medewerker en niet aan ons”, is hun opvatting. De psychologen van Arbeids Psychologie Amsterdam spreken vooral mensen die gevangen zitten in een niet-functioneel patroon op het werk dat kan leiden tot vermoeidheid en tot een gevoel van machteloosheid en vervreemding. Men gaat zich ziek voelen, men is ook ziek en ziek melden lijkt op zo`n moment nog de enig mogelijke vorm van communicatie.
Arbeids Psychologie Amsterdam helpt medewerkers en organisaties om hun kracht te (her)vinden en samen tot een oplossing te komen. Ze gaat met beide in gesprek. Als ieder zich gehoord en begrepen voelt is er ruimte voor herstel van een respectvolle communicatie en relatie. “Onze ervaring is dat het bij ziekte vaak gaat om essentiële en existentiële zaken”, aldus Jaap van den Broek. Arbeids Psychologie Amsterdam leert cliënten om naast hun hersens ook hun gevoel te gebruiken en om met aandacht en respect met zichzelf en met anderen om te gaan. Ze daagt mensen uit te stoppen met klagen en verantwoording te nemen voor hun leven. Het effect hiervan is dat medewerkers zich anders gaan verhouden tot het werk en zelfstandig keuzes maken die tot een volwaardige verhouding tussen organisatie en medewerker leidt.
Arbeids Psychologie Amsterdam ziet de gevolgen van vervreemding en emotioneel afhaken bij het individu. Van den Broek: “Dat is voor ons het startpunt voor herstel van de relatie met het werk. Martijn Vroemen beschouwt de wereld met de blik van een organisatiepsycholoog. Hoewel de invliegroute anders is, delen Arbeids Psychologie Amsterdam en Martijn dezelfde waarden: luisteren naar mensen, mensen stimuleren om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen en vooruit te kijken, open en eerlijk te zijn over relevante zaken en niet te blijven hangen in hoe het zou moeten zijn, maar er aan te gaan staan. Vandaar dat we Martijn graag voor deze middag hebben uitgenodigd.”
Opening
Na 14 jaar als organisatie-adviseur bij Twynstra Gudde te hebben gewerkt, raakt Martijn zijn geluksillusie kwijt. Hij denkt goed werk te doen en een waardevolle bijdrage te leveren aan organisaties, maar ontdekt dat al die veranderprojecten mensen en organisaties niet gelukkiger maken. De kantoorjeuk slaat toe: hij begint zich te ergeren aan alle klagers op kantoor en dat zijn er nogal wat, van hoog tot laag. Martijn komt in gewetensnood: hij kan niet meer mee in de oude stroom van het horen, zien en zwijgen wat je als adviseur doet. Wat te doen, want hij kan de dingen niet meer doen nu hij er niet meer in gelooft en zelfs als hypocriet ervaart. Kortom: hij moet zijn hart luchten, maar hoe? Door met anderen over zijn ervaringen te praten wordt duidelijk dat hij niet alleen is in zijn observaties. Zendingsdrang brengt hem ertoe dit boek te schrijven. Het is een troostkans, zowel voor hemzelf als voor professionals die met mensen werken die last hebben van organisaties, en geeft hem bovendien een podium om zijn boodschap voor het voetlicht te brengen.
Oorzaak
Volgens Martijn liggen de onderstaande punten ten grondslag aan vervreemding in organisaties:
a) Organisatiefetisjisme
We maken organisaties heel belangrijk, zij mogen dingen bepalen, worden een soort goeroe, ze zijn de nieuwe kathedralen waarbij alles op winst gericht is en glanzend en glorieus gepresenteerd wordt.
b)Veranderverslaving
We zijn verander verslaafd. Het moet altijd sneller en beter. Managers hebben gemiddeld een houdbaarheidsdatum van 2 jaar, dus elke manager vraagt zijn adviseur om urgentiedrang te creëren in zijn plannen. Gevolg is dat 70% van de veranderingsbeloftes niet na kunnen worden gekomen. Het bohika-effect ontstaat bij medewerkers: ”Bend over, here it comes again.
c) Nuttigheidsdwang
Alles wat er binnen organisaties gedaan wordt, wordt in geld uitgedrukt, terwijl er meerdere dimensies zijn. Dat is af te leiden uit uitspraken als “mensen zijn ons belangrijkste kapitaal” en het praten over “poppetjes”. Uitspraken die aangeven dat medewerkers niet meer als mensen gezien worden, maar als productiemachines. Dit leidt tot ontzieling.
d) Grootheidswaan
Bedrijven willen steeds groter worden, terwijl fusies vaak mislukken. Groter is niet per se beter, maar het gedachtegoed van veel organisaties is daar wel op gericht.
e) Concurrentiezucht
Concurrentiezucht viert hoogtij: het heilige geloof dat alles gaat om winnen. Door deze denkwijze gaan mensen elkaar behandelen als dingen en raken ze hun autonomie en zelfrespect kwijt.
Ontsnapping
Martijn legt uit hoe nu te ontsnappen uit deze Kantoorlog en bijbehorende vervreemding.
Het begint met een klaagstop, dat betekent toegeven dat je niet happy bent en het nemen van jouw verantwoordelijkheid hiervoor. In plaats van naar een ander wijzen en klagen, zelf aan de slag. Daarbij hoort ook de rationaliteitsschaamte: het erkennen dat je er zelf aan mee hebt gedaan, er onderdeel van was en zelf mede gecreëerd hebt. Als derde moet je Orgwaan hebben. Dit betekent de dingen die organisaties doen en zeggen blijven toetsen aan jouw normen, waarden en passie. Niet alles voor zoete koek aannemen en volgen dus. Vervolgens moet je vooral kijken naar wat er goed is, dit waarderen en dus Behoudkunde integreren in je werkende leven. Als laatste ingrediënt voeg je een stukje Naastenliefde toe. Vriendelijk zijn kost niets en als je een ander met respect behandelt krijg je dat terug. Op deze manier kun je zelf een bijdrage leveren aan het proces van vervreemding tot een stuk zingeving.
Na het verhaal van Martijn Vroemen werden er door alle aanwezigen onder het genot van een hapje en een drankje geanimeerd ervaringen uitgewisseld. Ieder kreeg ieder een exemplaar van het boek ‘Kantoorlog’ van Martijn Vroemen mee naar huis, om de opgedane inspiratie thuis of op het werk nog eens even rustig op zich in te laten werken.
APA organiseerde "Mediation in de praktijk"
Een levendige en interactieve bijeenkomst. Brigit van Oosten, huisarts en mediator en Lilianne Potters, jurist, psycholoog, mediator en docent communicatievaardigheden aan de Universiteit van Utrecht, hadden een uit de hand lopend arbeidsconflict. Het was spel, maar de dames kennen het venijn. Het spel stopt en de gasten van APA discussiëerden over de vraag hoe het conflict in hun ogen verder zou kunnen lopen. Daarna volgden er drie denkmodellen. Het denkraam van de psycholoog, het denkraam van de arbeidsjurist en het denkraam van de mediator. Wanneer vraag je nu de ene en wanneer de andere discipline om zich met een conflict bezig te gaan houden? Waar leidt dat dan toe en hoe verloopt een mediation nu in de praktijk? Brigit van Oosten behandelde in het kort de theorie van het beloop van een conflict. Jaap van den Broek, klinisch psycholoog en psycholoog van Arbeid en Gezondheid met een mediationopleiding, schetste de individuele emotionele reactie op een conflict en Bauco Moerckerken van der Meulen, arbeidsjurist, behandelde de formeel juridische aspecten die horen bij een beëindigingovereenkomst of een ontbindingsovereenkomst bij de kantonrechter. Ton Westerduin, psycholoog en mediation opleider bij het Nederlands Instituut van Psychologen is een mediator met ervaring in zware zakelijke conflicten. Hij schoof aan bij de ruziënde, boze en gekwetste dames van het begin van de middag. Drie bloedstollende scenario`s met drie totaal verschillende uitkomsten van het opgevoerde arbeidsconflict. Een leuke, leerzame en gezellige bijeenkomst waar collega's in het veld elkaar troffen en met elkaar van gedachten wisselden.
Een op de drie werknemers na de vakantie in de stress
GPD; gepubliceerd in diverse regionale dagbladen Het overgrote deel van de werknemers ondervindt problemen als ze na de vakantie weer op hun werk komen. Een op de drie vreest zelfs na de zomervakantie weer volop in de stress te belanden. Uit een recente peiling va Unique Uitzendburo blijkt dat slechts vijftien procent van de werknemers na de vakantie geen problemen voorziet en zelfs bereid is een tandje bij te zetten.
De beste manier om te voorkomen dat werk na de vakantie een marteling wordt, is ook de rest van het jaar te zorgen voor voldoende ontspanning, zegt arbeidspsycholoog Tjeerd Jorritsma. ''Vakantie is eigenlijk ook een beetje een geforceerd fenomeen. Ik ben er niet zo'n groot voorstander van. Sommige mensen komen helemaal niet bij in de vakantie. Het gevoel dat juist die drie weken in juli of augustus alleen maar leuk of geslaagd moeten zijn, kan voor een hoop stress zorgen. Ik zou zeggen: plak een memo op de spiegel om jezelf eraan te herinneren in elke werkweek vakantiemomenten op te nemen.'' Altijd en overal aan het werkWerk en privé overlappen elkaar steeds meer. Volgens arbeidspsychologen is dat niet per se erg, zolang je maar duidelijke grenzen stelt. De arts die een terrasje pakt wanneer ze telefonische dienst heeft. De ondernemer die zijn dochter in bed stopt en nog even zijn mail checkt. Of de wetenschapper die op een Spaans strand zit, laptop op schoot om een onderzoeksvoorstel te schrijven. De scheiding tussen werk en privé is voor sommige mensen flinterdun. Door de komst van internet en mobiele telefonie is het in sommige beroepen nauwelijks meer nodig om op de werkvloer aanwezig te zijn. Dat betekent dat werk en privé soms naadloos in elkaar lijken over te lopen. Het is een ontwikkeling die al decennia aan de gang is. Het zogenaamde telewerken raakte in de jaren tachtig in zwang. En zelfs vóór deze moderne technologie was het doodnormaal dat het werk een onderdeel van het thuisleven was, zegt arbeidspsycholoog Jolet Plomp. ‘Op boerenbedrijven en in de kleine middenstand vielen werk en privé vaak volledig samen.’ Hoe gezond is die overlap nog? Het is leuk dat vader niet meer door het leven gaat als ‘de man die op zondag het vlees snijdt’, maar wanneer hij constant met zijn hoofd achter een laptop verstopt zit is het de vraag hoeveel plezier zijn gezin aan hem beleeft. Volgens arbeidspsycholoog Margot van Stee, werkzaam bij Arbeids Psychologie Amsterdam, is het grote voordeel de vrijheid om je eigen tijd in te delen. ‘Maar bij vrijheid hoort ook verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid om zelf grenzen te stellen, om te bepalen: nu werk ik, maar dan ben ik echt vrij.’ De nadelen zijn volgens Van Stee dat iemand het gevoel kan krijgen nooit klaar te zijn met werken. Of dat de partner er genoeg van heeft dat de ander steeds maar aan het werk is. Van Stee: ‘Er kan dan ‘werk-thuis-interferentie’, zoals we dat tegenwoordig noemen, optreden.’ En dat levert stress op, met alle negatieve gevolgen van dien. Jolet Plomp meent dat werk en privé altijd zullen overlappen. ‘Omdat het dezelfde persoon is die in beide domeinen leeft. Ik vind ook niet dat werk en privé gescheiden zouden moeten zijn. Wél is het van belang dat voor beide kanten van het menselijk bestaan voldoende energie is. Dus dat privé niet ondersneeuwt door werk of andersom.’ Van Stee legt uit dat het sterk afhankelijk is van iemands persoonlijke voorkeur in hoeverre werk en privé in elkaar overvloeien. ‘Ik ken mensen die hun privéleven volledig afgeschermd houden van hun werk, zoals een vrouw wier collega’s niet eens weten dat ze getrouwd is. Maar ik ken ook stellen die samen een zaak hebben en bijna 24 uur per dag samen doorbrengen. Ik denk dat de uitersten voor de meeste mensen niet wenselijk zijn.’ Aan één ding hebben de meeste mensen nu en dan echt behoefte, zegt Van Stee. En dat is een periode waarin ze even helemaal niet met hun werk bezig hoeven te zijn. Vrees niet voor Gatenkaas CV
In de SPITS in het onderdeel Carrière staat een artikel waaraan Tjeerd Jorritsma, GZ psycholoog/arbeidspsycholoog APA een bijdrage leverde. Hierin staan onder andere ‘tips en trucs’ die nuttig kunnen zijn bij het solliciteren. Een sollicitatieprocedure is een wederzijdse kennismaking waarbij de werkgever en de werknemer inschatten of ze bij elkaar passen. Stel daarom zoveel mogelijk vragen om inzicht te krijgen over de inhoud van de vacature en de organisatie. Zorg dat gemaakte beloftes over werk en opleiding zwart op wit staan. Let op de voorwaarden die gesteld worden, zeker in het geval de overeenkomst voor een bepaalde tijd wordt aangegaan. Lees na hoe de overeenkomst ontbonden kan worden en wat je rechten en plichten zijn. Let ook op het concurrentiebeding. Als dit in een contract is opgenomen kan dat betekenen dat job-hoppen of freelancen in dat vakgebied niet mogelijk is in dezelfde regio of stad. Wanneer je merkt dat een bepaalde baan niets voor jou is en je voorziet problemen, schrijf je dan zo snel mogelijk in bij CWI. Het aanvragen van een uitkering duurt enkele weken en door vroegtijdige inschrijving voorkom je een gat tussen loon en uitkering. De tekst van het gehele artikel vind je hier. Sociale steun helpt bij conflicten tussen de werk- en privé-situatie
Het combineren van werk en gezin is voor veel mensen een stressfactor. Het werk kan zoveel tijd opeisen dat er voor het huishouden geen ruimte overblijft, en vice versa. Spanningen thuis kunnen het werk nadelig beïnvloeden en omgekeerd. Arbeidspsychologe Geertje van Daalen onderzocht hoe de steun van collega's, leidinggevenden, partner, familie en vrienden van invloed is op spanningen tussen werk en privé. Haar belangrijkste conclusie: die steun vermindert de stress. Mannen en vrouwen verschillen wel in van wie die steun afkomstig zou moeten zijn. Het welzijn van mannen hangt hoofdzakelijk samen met werkgerelateerde factoren; vrouwen moeten meer dan mannen het hoofd bieden aan factoren zowel op het werk als thuis.
Wanneer “het werk” naar huis wordt meegenomen, zijn zowel mannen als vrouwen en hun partners minder tevreden met hun leven. Sociale steun helpt dan, zowel bij mannen als vrouwen. Om effectief te zijn, maakt het per sekse wel uit van welke bron de steun afkomstig is. Zo werkt bij vrouwen de steun van collega’ s positief op de gezondheid, bij mannen vermindert deze steun de stress rond het combineren van werk en gezin. Mannen zijn meer gebaat bij steun van hun leidinggevende, terwijl deze voor vrouwen juist averechts werkt! Steun van een leidinggevende kan immers tijdelijk ontlastend zijn, maar op een ander moment zullen zij iets terug moeten doen. Voor mannen, die vaker fulltime werken, is dat makkelijker. APA-psychologen in het nieuws
‘Jobhoppen’ niet persé de beste strategie, schrijft Joelle Poortvliet in de NRCNext.
Het lijkt een slimme strategie: vaak van werkgever wisselen voor een steeds hogere functie en steeds meer geld. Want waar je precies werkt maakt voor een modern cv weinig uit. Maar er bestaat een grote groep werknemers die liever carrière maakt bij dezelfde baas: de ‘jobplakkers’.
Of er ‘gehopt’ of ‘geplakt’ wordt, heeft volgens psycholoog Tjeerd Jorritsma van Arbeids Psychologie Amsterdam meer met de aard van het beroep te maken, dan met de aard van de persoon. „Voor een beginnend advocaat of notaris is het onlogisch vaak van baan te wisselen. Daar kun je juist in het bedrijf goed doorgroeien. Voor een controller of personeelschef ligt dat anders. Die ontwikkelt zich door bij een grotere organisatie te gaan werken.”
Voor de aantrekkelijkheid van het cv maakt het allemaal weinig uit. Het aantal werkgevers is volgens de arbeidspsycholoog niet meer zo van belang. „Werkgevers zijn illustraties van competenties geworden”, zegt hij. „Het gaat om wat iemand kan, niet waar die persoon dat heeft gedaan.”
Volgens Jorritsma kijken werkgevers veel meer naar de ontwikkeling in iemands loopbaan, dan naar het aantal werkgevers. „Persoonlijke competenties zijn belangrijk. Bijvoorbeeld: ik ben een jurist die met multidimensionale vraagstukken kan werken. Daarna komt pas: en dat heb ik daar en daar gedaan.” APA-nieuwsbrief
APA brengt voor haar relaties en andere geïnteresseerden een digitale Nieuwsbrief uit waarop u zich kunt abonneren. In deze Nieuwsbrief worden actuele thema’s belicht en geven we informatie over interessante en recente ontwikkelingen op het gebied van de arbeidspsychologie. Wilt u deze Nieuwsbrief ontvangen? Stuur dan een e-mail naar info@arbeidspsychologie.nl onder vermelding van ‘toezending Nieuwsbrief’.
U kunt de meest recente nieuwsbrief opvragen door middel van een mailtje naar het secretariaat.
|
